Funkcje i znaczenie stawu biodrowego w organizmie człowieka

Staw biodrowy to jedna z najważniejszych części ciała w organizmie człowieka. Dzięki niemu można wykonywać wiele ruchów, w tym chodzić, biegać i skakać. Dodatkowo utrzymuje ciężar ciała, więc musi wytrzymać duże obciążenia. Dowiedz się, jak zbudowany jest staw biodrowy i poznaj jego istotne funkcje.

Co to jest staw biodrowy?

Staw biodrowy jest jednym z najważniejszych i najbardziej złożonych oraz największych stawów w organizmie człowieka. Znajduje się pomiędzy głową kości udowej (kością udową) a jamą panewkową miednicy. Staw ten zaliczany jest do stawu maziowego kulistego, co oznacza, że ​​umożliwia szeroki zakres ruchu. Jest otoczony torebką stawową zawierającą maź stawową, zmniejszającą tarcie podczas ruchu [1].

Więzadła wokół stawu biodrowego zapewniają stabilność, a otaczające go mięśnie odgrywają kluczową rolę w ruchu, podparciu i równowadze. Staw biodrowy bierze udział w codziennych czynnościach, takich jak chodzenie, bieganie, siedzenie, stanie, i jest niezbędny do normalnego funkcjonowania organizmu [1].

Jak zbudowany jest staw biodrowy?

Złożoność anatomii stawu biodrowego jest niezwykła i obejmuje skomplikowaną sieć struktur, które odgrywają zasadniczą rolę w utrzymaniu mobilności i podparciu ciała. Do jego najważniejszych elementów zaliczają się [2]:

• główka stawowa: powierzchnia stawowa kulistej głowy kości udowej;
• panewka: powierzchnia księżycowata panewki kości miednicznej;
• obrąbek panewkowy: przyczepiony do zewnętrznego brzegu powierzchni księżycowatej panewki kości miednicznej;
• torebka stawowa: gruba, bardzo mocna, otacza staw biodrowy;
• błona maziowa torebki stawowej: umiejscowiona na szyjce kości udowej;
• więzadła stawu biodrowego: wewnątrztorebkowe znajdują się w torebce stawowej (więzadło poprzeczne panewki i więzadło głowy kości udowej) oraz torebkowe, które pozwalają na wykonywanie ruchów (więzadło biodrowo-udowe, łonowo-udowe i kulszowo-udowe);
• unaczynienie: każda powierzchnia unaczyniona jest z innego źródła np. część przednia z tętnicy udowej głębokiej, część tylna z tętnicy pośladkowej dolnej i górnej, a część przyśrodkowa z tylnej tętnicy zasłonowej;
• unerwienie: nerw udowy, kulszowy i zasłonowy;
• mięśnie: zginacze (np. mięsień prosty uda, biodrowo-lędźwiowy), prostowniki (np. mięsień pośladkowy wielki i średni), przywodziciele (np. mięsień przywodziciel wielki, mięsień półbłoniasty), odwodziciele (np. mięśnie pośladkowe).

Jakie są najważniejsze funkcje i znaczenie stawu biodrowego?

Zarówno cały staw biodrowy, jak i jego poszczególne elementy mają duże znaczenie w codziennym funkcjonowaniu człowieka. Przykładowo silne więzadła torebki stawowej wzmacniają ją i hamują ruchy kończyny, co w znacznym stopniu odciąża mięśnie [1]. Cała struktura torebki stawowej jest na tyle mocna i gruba, że może wytrzymać ciężar nawet 500 kg [3].

Staw biodrowy to staw kulisty panewkowy, wieloosiowy, więc jest najbardziej ruchomym stawem kończyny dolnej. Dzięki bardzo rozbudowanej i skomplikowanej budowie aparatu mięśniowego pozwala na wykonywanie płynnych i precyzyjnych ruchów nogami [1]. To od dobrej kondycji tego stawu zależy, czy można swobodnie chodzić, wstawać, biegać, skakać itp. oraz czy będzie w stanie wielokrotnie wytrzymywać ekstremalne siły nacisku podczas wykonywania intensywnej aktywności fizycznej.

Wśród ruchów w stawie biodrowym, które mogą się odbywać dokoła nieskończonej liczby osi, wyróżnia się trzy główne. Należą do nich [3]:

• zginanie i prostowanie w zakresie ruchu do 135° a w lekkim odwiedzeniu do 165°;
• odwodzenie i przywodzenie maksymalnie do 40° w każdą stronę;
• rotacja zewnętrzna do 15° oraz wewnętrzna do 35°.

Za hamowanie zgięcia i prostowania odpowiadają więzadła i mięśnie. Najsłabszym ruchem w stawie biodrowym jest rotacja wewnętrzna, czyli ruch obracania nogą do wewnątrz [3].

Staw biodrowych jest jednym z najpotrzebniejszych stawów w organizmie człowieka. Dlatego warto zadbać o te struktury, by cieszyć się dobrym funkcjonowaniem oraz sprawnym wykonywaniem wszystkich ruchów kończynami dolnymi.

Bibliografia:

1. Lewandowski B. i in., Biodro – przyczyny najczęstszych dolegliwości, Borgis – Nowa Medycyna, 2/2002: https://www.czytelniamedyczna.pl/1326,biodro-przyczyny-najczestszych-dolegliwosci.html

2. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, Tom I, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2004.

3. Radlak K., Staw biodrowy, Portal Fizjoterapeuty, 2023: https://fizjoterapeuty.pl/anatomia/staw-biodrowy.html

Artykuł na zlecenie marki 4Flex.